Napletek (łac. praeputium) to ruchomy fałd skórny pokrywający żołądź prącia. Zbudowany jest z dwóch blaszek: zewnętrznej, będącej przedłużeniem skóry prącia, oraz wewnętrznej, wyścielonej błoną śluzową i przylegającej do żołędzi. Od strony brzusznej łączy się z żołędzią wędzidełkiem.
Jest strukturą bogato unerwioną — szacunki liczby zakończeń nerwowych różnią się między opracowaniami, ale zgodnie wskazuje się, że blaszka wewnętrzna i wędzidełko należą do najbardziej wrażliwych obszarów prącia. Szerszy opis całej anatomii zawiera hasło anatomia narządów płciowych mężczyzny.
Funkcje
- Ochronna — osłania żołądź i ujście cewki moczowej przed urazami mechanicznymi i wysychaniem.
- Utrzymanie wilgotności — blaszka wewnętrzna jest błoną śluzową, dzięki czemu żołądź pozostaje wilgotna.
- Czuciowa — gęste unerwienie, zwłaszcza w okolicy wędzidełka.
- Mechaniczna — ruchomość napletka ułatwia stosunek, zmniejszając tarcie.
Mastka
Mastka (smegma) to biaława wydzielina gromadząca się pod napletkiem, złożona ze złuszczonego nabłonka i wydzieliny gruczołów łojowych. Jest zjawiskiem naturalnym i występuje również u kobiet, w okolicy łechtaczki. Problemem staje się dopiero wtedy, gdy jej nadmiar zalega — sprzyja to stanom zapalnym i powoduje nieprzyjemny zapach.
Higiena
Zasady są proste i sprowadzają się do umiaru:
- Odprowadzić napletek (o ile daje się to zrobić bez bólu), przemyć żołądź i blaszkę wewnętrzną letnią wodą, osuszyć i naciągnąć napletek z powrotem.
- Nie używać mydeł o wysokim pH, płynów antybakteryjnych ani kosmetyków zapachowych — uszkadzają naturalną florę i wysuszają błonę śluzową.
- Nie odprowadzać napletka na siłę, zwłaszcza u dzieci.
- Zawsze naciągać napletek z powrotem po myciu i po stosunku — pozostawienie go odprowadzonego grozi załupkiem.
Więcej o zasadach obowiązujących obie płcie: higiena intymna.
Najczęstsze dolegliwości
| Dolegliwość | Na czym polega | Postępowanie |
|---|---|---|
| Stulejka | Niemożność odprowadzenia napletka | Maści sterydowe, w razie potrzeby zabieg |
| Załupek | Odprowadzony napletek nie daje się naciągnąć; obrzęk żołędzi | Stan nagły — natychmiast do lekarza |
| Zapalenie żołędzi i napletka | Zaczerwienienie, świąd, wydzielina | Konsultacja; częste u osób z cukrzycą |
| Krótkie wędzidełko | Ból i wyginanie żołędzi przy wzwodzie; ryzyko pęknięcia | Zabieg plastyki wędzidełka |
Nawracające zapalenie żołędzi u osoby dorosłej bywa pierwszym objawem cukrzycy — podwyższone stężenie glukozy sprzyja zakażeniom drożdżakowym. Przy nawrotach warto oznaczyć glikemię.
Napletek a przenoszenie zakażeń
Blaszka wewnętrzna napletka jest błoną śluzową, a więc tkanką bardziej podatną na wniknięcie patogenów niż zrogowaciały naskórek. Badania prowadzone w Afryce Subsaharyjskiej wykazały, że obrzezanie zmniejsza ryzyko zakażenia HIV drogą heteroseksualną u mężczyzn o około 60%. Nie zastępuje to jednak prezerwatywy, która pozostaje podstawową metodą ochrony.
Najczęściej zadawane pytania
Osłania żołądź i ujście cewki moczowej przed urazami i wysychaniem, utrzymuje wilgotność żołędzi, pełni funkcję czuciową dzięki gęstemu unerwieniu blaszki wewnętrznej i wędzidełka oraz zmniejsza tarcie podczas stosunku.
To biaława wydzielina złożona ze złuszczonego nabłonka i wydzieliny gruczołów łojowych. Jest zjawiskiem naturalnym, występującym również u kobiet w okolicy łechtaczki. Problemem staje się dopiero jej zaleganie, które sprzyja stanom zapalnym.
Odprowadzić go, o ile daje się to zrobić bez bólu, przemyć żołądź i blaszkę wewnętrzną letnią wodą, osuszyć i naciągnąć napletek z powrotem. Unikać mydeł o wysokim pH i kosmetyków zapachowych. Nigdy nie odprowadzać na siłę.
Jeśli napletek został odprowadzony i nie daje się naciągnąć, a żołądź obrzmiewa, to załupek — stan nagły wymagający natychmiastowej pomocy medycznej. Nieleczony może prowadzić do martwicy.
Źródła
- European Association of Urology, Guidelines on Paediatric Urology.
- WHO/UNAIDS, Male circumcision for HIV prevention — przegląd badań, 2007.