Zbigniew Lew-Starowicz (urodzony 18 lutego 1943) to najbardziej rozpoznawalny polski seksuolog, profesor medycyny, autor dziesiątek książek (klinicznych i popularnonaukowych), wieloletni szef Zakładu Seksuologii Medycznej i Psychoterapii Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego. Przez ponad pół wieku był głównym publicznym głosem polskiej seksuologii – prowadził audycje radiowe, pisał kolumny prasowe, występował w telewizji, pisał książki dla szerokiej publiczności. Jednocześnie publikował rygorystyczne prace akademickie, kształcił pokolenia lekarzy-seksuologów, opracowywał polskie standardy diagnostyczne i terapeutyczne. Bez przesady – można powiedzieć, że to on uczynił seksuologię „widoczną” w polskim społeczeństwie.
W tym artykule omówimy: biografię Lew-Starowicza, jego dorobek naukowy, najważniejsze publikacje, działalność popularnonaukową, kontrowersje i ewolucję poglądów, oraz dziedzictwo dla polskiej seksuologii. Tekst jest częścią pillara Historia seksuologii i łączy się z artykułami o Kazimierzu Imielińskim, terapii seksualnej.
Biografia
Zbigniew Lew-Starowicz urodził się 18 lutego 1943 w Krakowie. Studiował medycynę na Akademii Medycznej w Krakowie (dyplom 1967). Stopień doktora nauk medycznych – 1972, habilitacja – 1980, profesor zwyczajny – 1992. Specjalizacja: psychiatra, seksuolog. Od lat 70. związany z Centrum Medycznym Kształcenia Podyplomowego w Warszawie, gdzie przez wiele lat kierował Zakładem Seksuologii Medycznej i Psychoterapii.
Pracownik wielu instytucji: Polski Akademii Nauk, Polskiego Towarzystwa Seksuologicznego (wieloletni prezes), European Federation of Sexology (członek zarządu). Konsultant krajowy w dziedzinie seksuologii w latach 90. i 2000. Wykładowca: warszawska AM, CMKP. Praktyka prywatna: gabinet seksuologiczny w Warszawie.
Dorobek naukowy
Lew-Starowicz jest autorem lub współautorem ponad 60 książek i setek artykułów naukowych. Główne obszary badań:
Seksuologia kliniczna – diagnoza i terapia dysfunkcji seksualnych. Psychiatria seksualna – zaburzenia parafiliczne, dewiacje. Psychoseksuologia – psychologiczne aspekty seksualności. Seksuologia społeczna – badania populacyjne w Polsce. Edukacja seksualna – od dzieci po seniorów.
Najważniejsze publikacje akademickie:
- „Seksuologia kliniczna” (1991, kilka wydań) – podstawowy podręcznik akademicki dla lekarzy. Klasyk.
- „Encyklopedia seksuologii” (2008) – pierwsza polska encyklopedia tematu. Monumentalne dzieło.
- „Podstawy seksuologii” (z V. Skrzypulec-Plintą, 2010) – akademicki podręcznik.
- „Seksuologia sądowa” (1988) – pionierska praca na temat seksuologii kryminalnej.
- „Encyklopedia erotyki” (2004) – kulturowy aspekt.
Działalność popularnonaukowa
To tu Lew-Starowicz zdobył największą rozpoznawalność. Działalność medialna:
Audycje radiowe: od lat 80. prowadzi cykle radiowe o seksuologii. Najsłynniejszy – „Z kim sypiamy” (Trójka), później kolejne formaty. Pierwsze w polskim radiu otwarte rozmowy o seksualności. Telewizja: regularne występy ekspercie, własne programy. Prasa: kolumny w „Twoim Stylu”, „Pani”, „Polityce”, licznych innych. Setki artykułów popularnonaukowych. Książki popularne: dziesiątki, w nakładach setek tysięcy egzemplarzy. Tematy: „Seks w długim związku”, „Seks po 40”, „Pornografia”, „Seksualność seniorów” itd.
Wpływ kulturowy: Lew-Starowicz jest dla polskiej powojennej seksuologii tym, czym Michalina Wisłocka była wcześniej – osobą, która „wyciągnęła seksuologię ze szafy”. W PRL i po, jego głos w mediach normalizował rozmowy o seksie, edukował społeczeństwo, dawał poczucie, że problemy seksualne można rozwiązywać profesjonalnie.
Wkład w polską seksuologię praktyczną
Lew-Starowicz przyczynił się do:
Profesjonalizacji seksuologii: opracował polskie standardy szkolenia lekarzy-seksuologów. Polski Towarzystwo Seksuologiczne pod jego prezesurą ustanowiło certyfikację. Specjalizacja medyczna: seksuologia jako oficjalna specjalizacja lekarska w Polsce – jego zasługa. Kształcenie podyplomowe: jako kierownik CMKP wykształcił dziesiątki lekarzy-seksuologów. Edukacja społeczna: przez media dotarł do milionów. Badania populacyjne: prowadził regularne badania seksualności Polaków (np. „Seks Polaków” – cykl od lat 80.).
Ewolucja poglądów
Lew-Starowicz przez dekady ewoluował w poglądach – co jest charakterystyczne dla dobrych naukowców otwierających się na nowe dowody. Wczesne lata: dość konserwatywne podejście do parafilii i orientacji (zgodne ze ówczesnymi standardami). Lata 90.-2000: stopniowe otwieranie się na różnorodność. Wsparcie destygmatyzacji homoseksualizmu (mimo polskiej presji konserwatywnej). Współcześnie: w pełni współczesne podejście – parafilia/zaburzenie (ICD-11), depatologizacja LGBT, otwartość na nie-monogamie.
Niekiedy krytykowany za konserwatyzm (z lewej) lub za zbyt liberalne podejście (z prawej) – co świadczy o tym, że zachowuje akademicki dystans, podążając za nauką, nie ideologią.
Kontrowersje
Jak każda postać publiczna, Lew-Starowicz ma swoje kontrowersje. Eksperckie opinie sądowe: pełnił rolę biegłego w wielu sprawach karnych. Czasem jego opinie były kwestionowane (np. w głośnych sprawach pedofilii). Krytyka feministyczna: niektóre jego wczesne książki używały języka uznawanego dziś za seksistowski lub patriarchalny. Współczesne wydania – poprawione. Komercjalizacja: dziesiątki książek popularnych, niektórzy krytycy zarzucają „produkcję” treści. Lew-Starowicz odpowiada: edukacja społeczna wymaga skali.
Niemniej, mimo kontrowersji, dorobek pozostaje monumentalny. Trudno wskazać polskiego seksuologa, który byłby równie wpływowy.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy mogę umówić się na wizytę u prof. Lew-Starowicza?
Profesor nadal przyjmuje pacjentów w swoim gabinecie w Warszawie. Koszt prywatnej wizyty – około 500-1000 zł. Czas oczekiwania – kilka miesięcy.
Która książka Lew-Starowicza jest najlepsza dla początkujących?
„Encyklopedia seksuologii” (2008) – kompleksowa, hasło-po-hasle. „Seksuologia kliniczna” – bardziej akademicka, dla profesjonalistów. Książki popularnonaukowe (różne tytuły) – dla szerokiej publiczności.
Czy Lew-Starowicz pracuje z parami?
Tak. Terapia indywidualna i par. Również specjalizuje się w trudnych przypadkach (parafilie, sprawy sądowe).
Czy mogę dostać konsultację online?
Profesor nie prowadzi systematycznych konsultacji online. Można umówić wizytę osobistą.
Czy mam jakąś alternatywę do Lew-Starowicza?
W Polsce jest około 200 certyfikowanych seksuologów. Lista na stronie Polskiego Towarzystwa Seksuologicznego (pts-seksuologia.pl).
Źródła i literatura
- Lew-Starowicz, Z. (2010). Seksuologia kliniczna. PZWL.
- Lew-Starowicz, Z. (2008). Encyklopedia seksuologii. Sigma.
- Polskie Towarzystwo Seksuologiczne – pts-seksuologia.pl
- Wikipedia – „Zbigniew Lew-Starowicz”.
Disclaimer: Artykuł ma charakter edukacyjny. Treść przeznaczona dla osób pełnoletnich.