Kazimierz Imieliński (1929-2010) to pionier polskiej seksuologii akademickiej, profesor medycyny, autor pierwszych polskich podręczników akademickich w tej dyscyplinie. To on zaszczepił w Polsce naukowy standard seksuologii i wykształcił pierwsze pokolenia polskich seksuologów. W odróżnieniu od bardziej publicznie znanego Lew-Starowicza, Imieliński był bardziej akademicki – pracował w niszach uczelnianych, ale jego wpływ na strukturę polskiej seksuologii jest fundamentalny. Wprowadził do polskiego dyskursu pojęcie „seksuologii kulturowej” – badania seksualności w różnych kulturach świata. Jego dzieła stały się podstawą programu dydaktycznego polskich uczelni medycznych.
W tym artykule omówimy: biografię Imielińskiego, jego dorobek naukowy, koncepcję seksuologii kulturowej, najważniejsze publikacje, oraz wpływ na polską seksuologię. Tekst jest częścią pillara Historia seksuologii i łączy się z artykułami o Lew-Starowiczu, seksualności w kulturze.
Biografia
Kazimierz Imieliński urodził się 28 grudnia 1929 w Sieradzu. Studiował medycynę na Akademii Medycznej w Łodzi (dyplom 1953). Specjalizacja: psychiatra. Doktorat 1959, habilitacja 1964, profesor zwyczajny 1972. Przez większość kariery związany z warszawskim środowiskiem akademickim. Pracował m.in. w Akademii Medycznej w Warszawie, później kierował Międzywydziałową Katedrą Seksuologii AM w Warszawie. Założyciel i wieloletni prezes Polskiego Towarzystwa Seksuologicznego.
Wielokrotnie wyróżniany – m.in. członek korespondent Polskiej Akademii Nauk, członek honorowy World Association for Sexology, doktor honoris causa wielu uczelni. Aktywny międzynarodowo – wystąpienia na konferencjach na całym świecie, członek międzynarodowych rad redakcyjnych. Zmarł 16 czerwca 2010 w Warszawie.
Dorobek naukowy
Imieliński opublikował ponad 30 książek i setki artykułów. Główne obszary:
Seksuologia ogólna – podstawowe zasady, klasyfikacje, terminologia. Seksuologia kulturowa – jego oryginalna kontrybucja – badanie seksualności w różnych kulturach świata. Psychoseksuologia – psychologiczne aspekty seksualności. Seksuologia sądowa – kwestie prawne i kryminologiczne. Edukacja seksualna – programy edukacyjne dla różnych grup wiekowych.
Najważniejsze publikacje:
- „Seksuologia: zarys encyklopedyczny” (1985) – pierwsza polska encyklopedia seksuologii. Monumentalna.
- „Zarys seksuologii ogólnej” (kilka wydań od lat 70.) – podręcznik akademicki, standard polskiej edukacji medycznej.
- „Seksuologia kulturowa” (1990) – jego flagowe dzieło, analiza seksualności w kulturach świata.
- „Manowce seksu” (1990) – popularnonaukowa książka o parafiliach.
- „Erotyzm” (1985, kilka wydań) – kompleksowa analiza erotyki.
Seksuologia kulturowa – oryginalny wkład
Najbardziej oryginalnym wkładem Imielińskiego była koncepcja seksuologii kulturowej. Idea: seksualność człowieka nie jest tylko biologią – jest głęboko ukształtowana przez kulturę. To, co w jednej kulturze jest „normą”, w innej może być „tabu” lub odwrotnie. Imieliński analizował: małżeństwa w różnych kulturach (poligamia, monogamia, hindusowska wielomęstwo), praktyki seksualne (tantra, taoizm, kulturowy BDSM), rytuały inicjacji, normy płciowe (kobieta i mężczyzna w różnych kulturach).
Założenie: nauka o seksualności musi być świadoma kulturowych uwarunkowań. Lekarz-seksuolog leczący europejskiego pacjenta nie może aplikować takich samych zaleceń jak dla pacjenta z Indii czy Afryki – kulturowe znaczenia seksu są fundamentalne. To było rewolucyjne podejście jak na Polskę lat 70.-80., gdzie dominowała relatywnie zachodniocentryczna seksuologia.
„Seksuologia kulturowa” Imielińskiego stała się klasycznym dziełem – cytowane w polskich (i niektórych zachodnich) podręcznikach do dziś. Pełny kontekst seksualności w kulturze omawiamy w naszym artykule Seksualność w kulturze.
Wkład w polską edukację seksuologiczną
Imieliński w odróżnieniu od Lew-Starowicza nie miał ambicji medialnych – skupiał się na akademii. Jego wkład:
Polska Międzywydziałowa Katedra Seksuologii – pierwsza tego typu w Polsce, utworzona w AM w Warszawie. Pierwsze polskie podręczniki akademickie – jego „Zarys seksuologii ogólnej” był i jest standardem edukacji medycznej. Pierwsze polskie kursy podyplomowe w seksuologii. Wykształcenie pierwszego pokolenia polskich seksuologów. Polskie Towarzystwo Seksuologiczne – założyciel i wieloletni prezes.
Można powiedzieć: jeśli Hirschfeld jest „ojcem niemieckiej seksuologii”, to Imieliński jest „ojcem polskiej seksuologii akademickiej”.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy publikacje Imielińskiego są nadal dostępne?
Tak, niektóre w bibliotekach (część książek wyczerpana). „Encyklopedia seksuologii” Imielińskiego – w antykwariatach. „Seksuologia kulturowa” – dostępna.
Czy „seksuologia kulturowa” Imielińskiego jest nadal aktualna?
Większość koncepcji – tak. Część konkretnych badań kulturowych – może być przestarzała (zmiany w globalnej kulturze). Ale ogólne ramy są wciąż wpływowe.
Imieliński czy Lew-Starowicz – kto ważniejszy?
Każdy w swoim obszarze. Imieliński – bardziej akademicki, pionier edukacji. Lew-Starowicz – bardziej praktyczny, popularnonaukowy, kliniczny. Komplementarne wkłady.
Czy Imieliński miał uczniów?
Tak – praktycznie wszyscy obecni polscy seksuolodzy starszego pokolenia byli jego studentami lub uczniami pośrednimi.
Czy są zagraniczne tłumaczenia książek Imielińskiego?
Niektóre – tak (głównie na angielski, niemiecki). Ale recepcja zagraniczna była ograniczona przez język polski jako oryginał.
Źródła i literatura
- Imieliński, K. (1990). Seksuologia kulturowa. PWN.
- Imieliński, K. (1985). Seksuologia: zarys encyklopedyczny. PWN.
- Imieliński, K. (2005, kilka wydań). Zarys seksuologii ogólnej. PZWL.
- Polskie Towarzystwo Seksuologiczne – historia.
Disclaimer: Artykuł ma charakter edukacyjny. Treść przeznaczona dla osób pełnoletnich.