Grzybica pochwy (kandydoza sromu i pochwy) to zakażenie wywołane przez drożdżaki, najczęściej Candida albicans. Szacuje się, że przechodzi ją co najmniej raz w życiu około 75% osób z pochwą, a u 5–8% przybiera postać nawrotową.
Drożdżaki bytują w pochwie także u osób zdrowych — problemem jest nie ich obecność, lecz nadmierne namnożenie, do którego dochodzi przy zaburzeniu równowagi mikroflory.
Objawy
- Świąd i pieczenie sromu i przedsionka pochwy — objaw dominujący.
- Gęsta, biała wydzielina o konsystencji porównywanej do twarogu, zwykle bez intensywnego zapachu.
- Zaczerwienienie i obrzęk sromu.
- Pieczenie przy oddawaniu moczu (gdy mocz drażni podrażnioną skórę).
- Ból przy stosunku — opisany szerzej w haśle dyspareunia.
Grzybica a waginoza bakteryjna
To dwa różne stany, często mylone, a wymagające innego leczenia. Rozróżnienie po objawach jest możliwe, ale niepewne — i to jeden z powodów, dla których samoleczenie bywa nieskuteczne.
| Cecha | Grzybica | Waginoza bakteryjna |
|---|---|---|
| Wydzielina | gęsta, biała, „twarożkowata” | rzadka, szarawa, jednolita |
| Zapach | zwykle brak | wyraźny, rybi, nasilający się po stosunku |
| Świąd | nasilony | zwykle słaby lub brak |
| pH pochwy | prawidłowe (poniżej 4,5) | podwyższone (powyżej 4,5) |
| Leczenie | przeciwgrzybicze | antybiotyk (metronidazol, klindamycyna) |
Więcej o samej wydzielinie i granicy normy: upławy.
Czynniki sprzyjające
- Antybiotykoterapia — niszczy pałeczki kwasu mlekowego, otwierając drogę drożdżakom.
- Cukrzyca, zwłaszcza źle wyrównana. Nawracająca grzybica u osoby dorosłej bywa pierwszym objawem cukrzycy.
- Ciąża — zmiany hormonalne sprzyjają zakażeniu.
- Osłabienie odporności — choroby, leki immunosupresyjne.
- Nadmierna higiena — mydła antybakteryjne, irygacje i kosmetyki zapachowe niszczą naturalną florę. Zasady opisuje hasło higiena intymna.
- Bielizna syntetyczna i obcisła odzież — sprzyjają wilgoci i wyższej temperaturze.
Leczenie
Stosuje się preparaty przeciwgrzybicze miejscowo (globulki, kremy z klotrimazolem, natamycyną, mikonazolem) albo doustnie (flukonazol w pojedynczej dawce). W przypadku niepowikłanym leczenie trwa od 1 do 7 dni, w zależności od preparatu.
- Przy pierwszym w życiu epizodzie warto potwierdzić rozpoznanie u lekarza, a nie leczyć się samodzielnie — objawy grzybicy, waginozy i niektórych zakażeń przenoszonych drogą płciową bywają podobne.
- Leczenie partnera nie jest rutynowo zalecane — grzybica nie jest klasyczną chorobą przenoszoną drogą płciową. Wyjątkiem są objawy u partnera (zapalenie żołędzi) i nawroty.
- W czasie leczenia warto powstrzymać się od współżycia; preparaty miejscowe na bazie tłuszczu osłabiają lateks prezerwatywy.
Postać nawrotowa
Grzybicę nawrotową rozpoznaje się przy czterech lub więcej epizodach w ciągu roku. Wymaga innego podejścia: przedłużonego leczenia indukcyjnego, a następnie terapii podtrzymującej trwającej nawet pół roku. Konieczne jest też wykluczenie cukrzycy i potwierdzenie gatunku drożdżaka posiewem, bo część gatunków innych niż C. albicans jest oporna na standardowe leczenie.
Nawroty bywają też skutkiem przerwania leczenia po ustąpieniu objawów — objawy ustępują szybciej niż zakażenie.
Czego nie robić
- Nie stosować irygacji ani „wypłukiwania” — pogarszają stan, wypłukując pałeczki kwasu mlekowego.
- Nie używać mydeł antybakteryjnych i kosmetyków zapachowych do okolic intymnych.
- Nie stosować domowych metod: czosnku, jogurtu dopochwowo, sody. Brak potwierdzenia skuteczności, realne ryzyko podrażnienia.
- Nie przerywać leczenia po ustąpieniu świądu.
Najczęściej zadawane pytania
Po nasilonym świądzie i pieczeniu sromu oraz gęstej, białej wydzielinie o konsystencji twarogu, zwykle bez intensywnego zapachu. Towarzyszy temu zaczerwienienie i obrzęk sromu, a często ból przy stosunku.
Przy grzybicy wydzielina jest gęsta i biała, bez zapachu, a świąd nasilony; pH pochwy pozostaje prawidłowe. Przy waginozie wydzielina jest rzadka i szarawa, z wyraźnym rybim zapachem, świąd słaby, a pH podwyższone. Leczenie jest inne — na waginozę potrzebny jest antybiotyk, nie preparat przeciwgrzybiczy.
Rutynowo nie — grzybica nie jest klasyczną chorobą przenoszoną drogą płciową. Leczenie partnera rozważa się, gdy ma objawy (zapalenie żołędzi) albo gdy zakażenie u partnerki nawraca.
Przy czterech lub więcej epizodach w roku konieczna jest konsultacja: wykluczenie cukrzycy, posiew określający gatunek drożdżaka (część jest oporna na standardowe leczenie) oraz przedłużona terapia podtrzymująca, nawet półroczna.
Źródła
- CDC, Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines — rozdział o kandydozie sromu i pochwy.
- Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników — rekomendacje dotyczące zakażeń pochwy.
- NFZ, Pacjent.gov.pl — infekcje intymne.