Pytanie jak zajść w ciążę sprowadza się w praktyce do trzech rzeczy: trafienia we właściwy moment cyklu, wykluczenia przeszkód medycznych i cierpliwości. Trzeci element bywa pomijany, a jest najważniejszy — u par bez zaburzeń płodności ciąża następuje w ciągu roku regularnego współżycia w około 85% przypadków, ale rozkłada się to nierównomiernie w czasie.
Poniżej oddzielamy to, co ma potwierdzenie w badaniach, od zaleceń powtarzanych bez pokrycia.
Co ma znaczenie
Moment współżycia
Najwyższe prawdopodobieństwo zapłodnienia przypada na dwa dni przed owulacją, nie na sam jej dzień. Praktyczny wniosek: zamiast celować w jeden dzień, lepiej współżyć regularnie co 1–2 dni przez cały okres okołoowulacyjny. Wyznaczanie tego okresu opisuje hasło dni płodne.
Masa ciała
Zarówno znaczna nadwaga, jak i niedowaga zaburzają owulację. BMI poniżej 18,5 i powyżej 30 wiąże się w badaniach z wydłużeniem czasu do poczęcia. To jeden z nielicznych czynników stylu życia o dobrze udokumentowanym wpływie.
Palenie i alkohol
Palenie tytoniu obniża płodność u obu stron i przyspiesza wyczerpywanie rezerwy jajnikowej. Alkohol w większych ilościach pogarsza parametry nasienia. Rzucenie palenia jest zalecane obu partnerom przed staraniami.
Kwas foliowy
Suplementacja kwasem foliowym w dawce 0,4 mg dziennie, rozpoczęta na co najmniej miesiąc przed zajściem w ciążę, nie zwiększa płodności, ale istotnie zmniejsza ryzyko wad cewy nerwowej u płodu. Jest to zalecenie o mocnych podstawach i powinno być wdrożone już na etapie starań.
Częstotliwość współżycia
Wbrew obiegowej opinii wstrzymywanie się „dla lepszej jakości nasienia” nie pomaga. Abstynencja dłuższa niż 5 dni pogarsza ruchliwość plemników. Optymalna jest częstotliwość co 1–2 dni.
Co nie ma znaczenia
- Pozycja podczas stosunku — nie ma badań wskazujących, by którakolwiek zwiększała szanse. Plemniki docierają do szyjki macicy w ciągu minut niezależnie od ustawienia.
- Leżenie z uniesionymi nogami po stosunku — badania nad tą praktyką (prowadzone przy inseminacji) nie wykazały wpływu na odsetek ciąż.
- Orgazm partnerki — hipoteza o „zasysaniu” nasienia nie ma potwierdzenia w badaniach. Orgazm jest wartością samą w sobie, nie warunkiem zapłodnienia.
- Dieta „na płeć dziecka” — bez podstaw.
- Rezygnacja z lubrykantu — częściowo zasadna: część lubrykantów na bazie wody upośledza ruchliwość plemników. Istnieją preparaty oznaczone jako przyjazne plemnikom. Szerzej: lubrykant.
Kiedy zgłosić się do lekarza
| Sytuacja | Po jakim czasie starań |
|---|---|
| Osoba poniżej 35. roku życia, brak czynników ryzyka | 12 miesięcy |
| Osoba 35 lat i starsza | 6 miesięcy |
| Osoba powyżej 40. roku życia | bez czekania |
| Nieregularne cykle lub brak miesiączki | bez czekania |
| Przebyta endometrioza, operacje w miednicy, chemioterapia | bez czekania |
| Znane zaburzenia nasienia u partnera | bez czekania |
Diagnostyka zaczyna się zwykle od badania nasienia u partnera — jest tanie, nieinwazyjne i wyjaśnia około połowy przypadków. Opisuje je hasło nasienie i plemniki, a całość zagadnienia — niepłodność.
Najczęściej zadawane pytania
Na dwa dni przed owulacją, nie w sam jej dzień. Dlatego zamiast celować w jeden dzień, lepiej współżyć regularnie co 1–2 dni przez cały okres okołoowulacyjny.
Nie ma badań wskazujących, by którakolwiek pozycja zwiększała szanse. Plemniki docierają do szyjki macicy w ciągu minut niezależnie od ustawienia. Leżenie z uniesionymi nogami po stosunku również nie wykazało wpływu.
U par bez zaburzeń płodności ciąża następuje w ciągu roku regularnego współżycia w około 85% przypadków. Większość poczęć zdarza się w pierwszych sześciu miesiącach.
Po 12 miesiącach, jeśli osoba starająca się ma poniżej 35 lat. Po 6 miesiącach, jeśli ma 35 lat lub więcej. Bez czekania — powyżej 40. roku życia, przy nieregularnych cyklach, po przebytej endometriozie, operacjach w miednicy lub chemioterapii.
Źródła
- WHO, Infertility — arkusz informacyjny Światowej Organizacji Zdrowia.
- Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników — rekomendacje dotyczące opieki przedkoncepcyjnej.
- NFZ, Pacjent.gov.pl — informacje o badaniach i świadczeniach refundowanych.
- Wilcox A. J. i in., Timing of sexual intercourse in relation to ovulation, „New England Journal of Medicine” 333(23), 1995.